Yazılı Kaynak Yok, Manevi Miras Kuşaktan Kuşağa Aktarılıyor
Darende’nin Ağılbaşı (Engüzek) Mahallesi’nde bulunan Dilsiz Ziyareti, yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan rivayetleri, doğal güzelliği ve manevi atmosferiyle dikkat çekiyor. Bölge halkının anlattığı hikâyeler, ziyareti Malatya’nın en dikkat çekici inanç ve kültür duraklarından biri haline getiriyor.
Darende’ye bağlı Ağılbaşı (Engüzek) Mahallesi’nde sarp kayalıklar ve asırlık ulu ağaçların gölgesinde yer alan Dilsiz Ziyareti, sadece dingin doğasıyla değil, etrafında örülen efsanevi anlatılarla da her yıl binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor.
Hakkında hiçbir resmi yazılı tarihi kaynak bulunmayan bu gizemli mekan, mahalle halkının büyüklerinden duydukları sözlü gelenek sayesinde canlılığını koruyor. Bölge sakinleri, bu köklü manevi mirasın yok olmaması ve yeni nesillere aktarılması için adeta birer kültür elçisi gibi çalışıyor.
Konuşamayan Seyyidin Sır Olduğu Mekan
Yörede asırlardır anlatılan en temel rivayete göre; "Dilsiz" olarak anılan zat, Peygamber efendimizin soyundan gelen (seyyid) ve doğuştan konuşma engeli olan mübarek bir kimsedir. Dönemin şartlarında konuşamadığı için çevredekiler tarafından zaman zaman alay konusu edilen bu zat, duruma çok üzülür.
Bir gün yanına sadece bir su ibriği alarak yaşadığı köyü terk eder. Durumu fark eden yakınları, topraktaki ayak izlerini takip ederek bugünkü ziyaret noktasında kadar gelirler. Ancak tam bu alanda ayak izleri aniden kesilir. Dilsiz'in burada "sır olduğuna" yani tamamen gözden kaybolarak manevi aleme göç ettiğine inanılır. O günden sonra burası kutsal kabul edilerek ziyarete açılır.
Dilden Dile Aktarılan Akılalmaz Kerametler
Ziyaret alanını gizemli kılan ve mahalle sakinlerinden Birgül Korkmaz ile Sultan Özkan’ın da doğruladığı, dilden dile aktarılan başlıca kerametler şunlardır:
Şifa Bulan Çocuk Rivayeti: Yıllar önce konuşma güçlüğü ve dilsizlik problemi yaşayan küçük bir çocuk ailesi tarafından buraya getirilir. Çocuk ziyaret alanında uyuyup uyandıktan sonra birden konuşmaya başlayarak, "Beni bir köpek ısırdı" der. İlk kez çocuklarının sesini duyan aile, dualarının kabul olduğunu görerek adak kurbanı keser.
"Koruyacak Olan Korur" Mucizesi: Bir çiftçi tarlada çalışırken değerli eşyalarını bu korumasız alana bırakır. Çevredekilerin "Çalınır" uyarılarına "Koruyacak olan zat korur" der. Eşyaları çalmaya yeltenen hırsızların, görünmez bir güç tarafından ayaklarının bağlandığını, taşlandıklarını hissederek korku içinde kaçtıkları anlatılır.
Üzerinin Kapatılamaması: Geçmişte türbe mantığıyla bu açık alanın üzerinin çatıyla kapatılmak istendiği, ancak yapılan her örtünün ertesi gün esrarengiz bir şekilde parçalanmış halde bulunduğu rivayet edilir. Bu yüzden Dilsiz’in üzerinin kapanmasını istemediğine inanılır ve alan açık bırakılır.
Dualar Yalnızca Allah’a Ediliyor
Ziyaretçilerin dinlenebilmesi için üstü kapalı bir çardak bölümünün ve gizemi bilinmeyen ikinci bir mezarın daha yer aldığı alanda vatandaşlar taşlara ip bağlayıp dilek diliyor, adak kurbanları keserek lokma dağıtıyor.
Önemli Vurgu: Mahalle sakinleri, bu tür alanlarda hurafelere yer olmadığını, tüm dilek ve duaların yalnızca Allah’tan istendiğini hatırlatarak; bu ziyaretin sadece Allah’ın sevdiği bir kulunun hatırasına ve manevi hatırasına duyulan derin saygının bir nişanesi olduğunu önemle vurguluyor.
