Avrupa Birliği'nin coğrafi işaretle koruma altına aldığı Malatya Kayısısı, Baskil Kayısı Çalıştayı'nın sonuç bildirgesinde yer alan "Malatya Kayısısı şemsiyesi altındaki bağımlılık sona ermeli" ifadesi ile yeniden gündeme geldi. Bu bağlamda, Baskil ilçesinde yetiştirilen kayısının kendi ismi ile tescillenip dünya pazarlarına tanıtılması talep ediliyor.
Baskil Kayısısı'nın Tescillenmesi Talebi
Elazığ’ın Baskil ilçesinde, dünya çapında tanınan Malatya kayısısının yanı sıra, burada yetişen kayısıların da ayrı bir marka haline gelmesi için girişimler başladı. Baskil Kayısı Çalıştayı, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası, Baskil Belediyesi, Elazığ Tarımsal Kalkınma Kooperatifi (ETAK) ve Baskil Yerel Eylem Grubu tarafından düzenlendi. 28 Ağustos 2026 tarihinde yapılan çalıştayda, Baskil Kent Konseyi, ETAK, muhtarlar, üreticiler, bilim insanları ve yerel halk bir araya geldi. Çalıştayın sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı.
Bağımlılığın Ortadan Kalkması Gerektiği Vurgusu
Çalıştayın sonuç bildirgesinde, Baskil'de üretilen kayısıların "Baskil Kayısısı" adı altında coğrafi işaret almasının gerektiği savunuldu. Bildirgede, "Malatya Kayısısı şemsiyesi altındaki bağımlılık son bulmalıdır, Baskil kendi marka değerini oluşturmalıdır" ifadeleri yer aldı. Ayrıca, bu bağlamda tüketicilere sadece "Baskil Kayısısı" olarak adlandırılan yerel ürünlerin sunulması ve taklit ürünlerin önlenmesi gerektiği ifade edildi. Malatya'nın bilinirliği ile birlikte, bu yeni marka arayışının kayısı sektörü içinde ciddi tartışmalara yol açabileceği öngörülüyor.
Tüccarlara Yönelik İddialar ve Tepkiler
Sonuç bildirgesinde, Malatyalı tüccarlara yönelik dikkat çeken bir suçlama da yer aldı. Bazı tüccarların, Özbekistan, İran ve Iğdır gibi bölgelerden getirilen kayısılarla piyasayı manipüle ettiği öne sürüldü. Bu durumun engellenmesi gerektiği vurgulanırken, Malatyalı tüccarları hedef alan bu iddiaya ilişkin herhangi bir belge veya somut bilgi bulunmadığına dikkat çekildi. Bu durum, sektördeki oyuncular arasında gerginliğe yol açması muhtemel bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Baskil ilçesinde yetiştirilen kayısının ayrı bir coğrafi işaret ve marka ile pazarlanması önerisi, bölgesel ürünlerin özgün kimlikleriyle ekonomik değerlere dönüştürülmesi açısından ele alındı. Ancak, bu durumun Malatya Kayısısı’nın yıllar içinde kazandığı uluslararası marka değerinin bölünmesine neden olup olmayacağı sorusu da gündeme geldi. Baskil’in Malatya’ya yakınlığı, benzer iklim koşullarındaki kayısı üretimi ve ürünlerin uzun süredir Malatya merkezli ticaret ağı üzerinden satılması, farklı marka girişimleri hakkında tartışmaların yaşanmasına sebep olabiliyor.
Ayrı Marka Girişimleri Tartışma Yaratıyor
Baskil bölgesinin kayısı ürünlerine sahip olması, bu meyvenin ayrı bir marka ile pazarlanma isteğini gündeme getiriyor. Ancak, bu durumun Malatya’nın kayısı markası üzerindeki olası etkileri tartışma konusu. Zira, Malatya Kayısısı yıllar içinde uluslararası alanda önemli bir şöhret kazanmış durumda. Baskil’in kayısısının ayrıca tescillenip markalaşması, Malatya Kayısısı’nın marka değerini zedeleyebilir. Bu bağlamda, iki bölgenin kayısılarının ayrı ayrı pazarlanması, tüketiciler nezdinde kafa karışıklığına yahut kalite algısında farklı değerlendirmelere yol açabilir.
Soğuk Hava Deposu ve Lojistik İhtiyaçları
Baskil kayısı üreticileri adına özel bir bildiride, üreticilere adil fiyatlarla ürün alımının yanı sıra yalnızca Baskil’de yetişen kayısıların kabul edileceği bir sistem önerildi. “Torku Modeli” benzeri bir oluşturulması planlanan bu sistem, üreticilerin daha destekleyici bir fiyat yapısına ulaşmalarını hedefliyor. Üretim döneminde düşen fiyatlarla mücadele edebilmek adına devlet destekli faizsiz kredi verilmesi talep ediliyor. Ayrıca, modern soğuk hava depoları ve lojistik merkezlerin kurulması gerekliliği vurgulanıyor. Bu şekilde kayısıların, frigorifik demir yolu vagonları ile büyük şehirlere taşınması sağlanabilir.
Yeni Pazarlara Açılma Stratejileri
Baskil kayısısının Almanya, Hollanda ve Belçika gibi Avrupa ülkelerine, “Baskil Kayısısı” adı altında ihraç edilmesi hedefleniyor. Bununla birlikte, Uzak Doğu ve Körfez ülkelerine yeni pazarlar açılması önerisi de dikkate alınıyor. Ayrıca, ulusal ve uluslararası fuarlara katılım sağlamanın önemi vurgulanıyor. Her yıl düzenlenmesi kararlaştırılan Baskil Kayısı Çalıştayı ile bu konudaki gelişmeler ve alınan kararların kamu kurumlarına iletilmesi planlanıyor. Ayrı coğrafi işaret ve markalaşma taleplerinin, Avrupa Birliği tescilli Malatya Kayısısı’nın pazarlama, üretim ve marka bütünlüğü üzerindeki etkileri, sektör temsilcileri arasında ilerleyen dönemlerde detaylı olarak tartışılacak.
