Türkiye'de organ nakli bekleyen hasta sayısı 33 bini aştı ve bu konuda atılan dijital adımlarla organ bağışı beyanında önemli bir artış kaydedildi. 3-9 Kasım tarihleri arasında kutlanan Organ Bağışı Haftası etkinlikleri çerçevesinde bir araya gelen Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği, kadavradan organ bağışının artırılması için ortak bir bildiri yayımladı. Bu bildiride, organ bağışının önemi ve toplumda bu konudaki bilinçlenmenin artırılması gerektiği vurgulandı.
Organ Bağışında Dijital Artış
Son dönemlerde, Türkiye'de dijital platformlar üzerinden yapılan organ bağışı beyanlarında üç katlık bir artış yaşandı. Bu durum, e-Devlet ve e-Nabız sisteminin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte gerçekleşti. Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen, organ bağışı beyanında bulunmanın elzem bir kolaylık sağladığını kaydetti. Bağışçı sayısının ise 1 milyona yaklaştığını belirten Türkmen, bu durumun organizasyonların ortak çabalarıyla mümkün hale geldiğini; ancak bağış kararının aile içinde de paylaşılmasının kritik olduğu ifade etti. Aile üyeleriyle bu kararın açıkça konuşulması gerektiğini dile getiren Türkmen, bağışın sadece dijital ortamda kalmaması gerektiğinin altını çizdi.
Organ Nakli Bekleyen Hastaların Durumu
Türkiye'de organ nakli bekleyen hasta sayısının önümüzdeki dönemlerde artmaya devam edeceği öngörülmektedir. Prof. Dr. Aydın Türkmen, 2025 yılı itibarıyla toplam 5 bin 226 organ nakli gerçekleştirildiğini, 2026'nın ilk 10 ayında ise bu sayının 4 bin 142'ye ulaştığını belirtti. Özellikle böbrek ve karaciğer nakli bekleyen hastaların sayısı oldukça yüksektir; 28 bin 790 hasta bu iki organ için nakil beklemektedir. 2025 yılı içinde böbrek yetmezliği tanısı alan hasta sayısının 95 bin 489’a ulaştığı ifade edilmiştir. Ayrıca, bu yıl içerisinde 14 bin 294 yeni hastanın tedaviye başladığı ve bin 905 hastaya da diyalize geçmeden önce nakil yapıldığı gözlemlenmiştir.
Kadavradan Organ Bağışı Oranı Düşük
Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, Türkiye'nin organ naklinde önemli başarılara imza atıldığını, ancak kadavradan organ bağışı oranlarının hedeflenen düzeyde olmadığını kaydetmiştir. 2026 yılının ilk on ayında beyin ölümü gerçekleşen 2 bin 78 kişiden sadece 375'inde organ bağışı yapılmış olması bu durumu göstermektedir. Gül, beyin ölümü tanısı konulan hastaların tamamının uygun bağışçı olabileceği varsayımıyla, 13 bin 624 potansiyel bağış imkanının oluşturulabileceğini ifade ederek, bu konudaki farkındalığın artırılması gerektiğini dile getirmiştir. Ayrıca, beyin ölümü ile bitkisel yaşam kavramlarının karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekmiştir.
Kamu Farkındalığı Geliştirilmeli
Organ Nakli Koordinatörleri Derneği Başkanı Öğr. Gör. Nilgün Bilal, Türkiye'nin güçlü sağlık alt yapısına rağmen kadavra organ bağışında ciddi bir gelişim ihtiyacı olduğunu belirtmiştir. Uluslararası verilerle karşılaştırıldığında, Türkiye'deki kadavra donör oranının oldukça düşük olduğu vurgulanmıştır. Örneğin, İspanya'da bu oran 51.9, İtalya'da 30.9 gibi yüksek seviyelerde iken, Türkiye'deki oran 5.48'dir. Bilal, tek bir organ bağışının birçok insana umut olabileceğini ve bu nedenle toplumun bilinçlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası dolayısıyla vatandaşları e-Devlet ve e-Nabız üzerinden bağışçı olmaya ve bu kararlarını sevdikleriyle paylaşmaya davet etmiştir.
Üç Dernekten Ortak Çağrı
Toplantının sonunda, organ bağışı konusunda toplumda farkındalığın artırılması amacıyla Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği tarafından 10 maddelik bir bildiri yayımlanmıştır. Bu bildiride, okullarda bilinçlendirme faaliyetlerinin artırılması, sağlık çalışanlarının eğitimlerinin güçlendirilmesi ve organ nakli koordinatörlerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerekliliğine vurgu yapılmıştır. Ayrıca, toplumda beyin ölümü ile ilgili yanlış inanışların düzeltilmesi, aile içi iletişimin artırılması ve medyada organ bağışını teşvik eden kamu spotlarının daha fazla yer bulması gerekmekte olduğu belirtilmiştir.
