Malatya Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 Yılı Denetim Raporu, Sayıştay Başkanlığı tarafından yayımlandı ve çeşitli mali konularda dikkat çekici bulgular içeriyor. Belediyenin toplam borç stokunun yasal sınırı yaklaşık 2 milyar 955 milyon lira aştığı anlaşılırken, vadesinde ödenemeyen banka kredilerinin de 2 milyar 951 milyon liralık ek yük getirdiği ortaya kondu. Rapor ayrıca, MOTAŞ'a 835 milyon liralık destek verilmesi, 605 milyon liraya satın alınmış 91 iş yerinden 60'ının sözleşmesiz kullanılmasına ve 31'inin atıl durumda bırakılmasına dikkat çekti. İçerikte 25 ayrı denetim bulgusuna yer verilirken, yatırım harcamaları ve mali performans da irdelendi.
Belediyenin Mali Yapısı Üzerine Çarpıcı Gözlemler
Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Ekim 2026'da TBMM'ye sunulan 74 sayfalık rapor, Malatya Büyükşehir Belediyesi'nin finansal yönetim sisteminde ciddi aksaklıklar olduğunu gösteriyor. Rapor, belediyenin mali tablolarının güvenilirliğini etkileyen dört önemli bulgu ile beraber, diğer mali ve idari uygulamalara dair 21 bulguyu içeriyor. Yerel yönetimin borçlanma politikaları ve kamu kaynaklarının kullanımı konularındaki sorunlar, raporda ön plana çıkıyor. Ayrıca, belediyenin mali yapısına dair kritik bilgiler sağlanarak, yerel demokratik yönetimin şeffaflık ve hesap verme gereklilikleri açısından ne denli zorluklarla karşı karşıya olduğu ifade ediliyor.
Borç Durumu ve Gelecek Perspektifi
Denetim raporunda, Malatya Büyükşehir Belediyesi'nin borçlanma işlemleriyle ilgili önemli veriler sunulmuş. 2025 yılı için yasal borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin lira olarak belirlenmişken, yıl sonu itibarıyla toplam borç stoğu 16 milyar 305 milyon 32 bin liraya ulaştı. Bu da belediyenin borçlanma sınırını 2 milyar 955 milyon 505 bin lira aştığını gösteriyor. Sayıştay, geçmiş yıllarda da benzer aşım durumlarının yaşandığını belirtti ve bu durumun gelecekteki mali planlamalar açısından ciddi bir risk teşkil ettiğini vurguladı. Belediyenin borç stokunun büyük bir kısmının kamu bankalarına olduğu ve bu kredilerin önemli bölümünün 2023 yılının son çeyreğinde kullanıldığı bildirildi.
Kredi Yeniden Yapılandırmaları ve Ek Mali Yükler
Sayıştay denetiminde, belediyenin kullandığı banka kredilerinin ödenmemesi nedeniyle yaşanan ek finansman yükleri de dikkat çekti. Rapor kapsamında, 3 milyar 62 milyon liralık anapara ve 8 milyar 199 milyon liralık faiz yükü bulunan 30 ayrı kredinin taksitlerinin zamanında ödenmediği belirtiliyor. Zamanla yeniden yapılandırılan bu kredilerin ek yükleriyle birlikte toplam mali yükümün 14 milyar 213 milyon liraya ulaştığı ortaya çıktı. Sayıştay, geçmiş borçların mevcut mali durumu olumsuz etkilediğinin altını çizerek, gelecekte yeni finansman imkânlarının da daralabileceğini ifade etti.
Taşınmaz Yönetimi Üzerine Eleştiriler
Rapor kapsamındaki bir başka dikkat çeken tespit, belediyenin mülkiyetinde olan Dünya Kayısı Ticaret Merkezi'ndeki iş yerlerinin yönetimi oldu. Sayıştay, 2023 yılında 605 milyon 658 bin lira karşılığında satın alınan 91 iş yerinin 60'ının herhangi bir ihale yapılmadan kullanıldığını ve 31'inin de atıl durumda bırakıldığını belirtti. Belediyenin bu taşınmazlardan elde edilecek gelir kaynağının göz ardı edilmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanılmadığına dair ciddi bir eleştiri oluşturdu. Belediye yönetimi, sözleşmesiz kullanılan iş yerleri için gerekli işlemleri başlattığını bildirse de, bu durumun kamu yararını zedeleyebileceği ifade ediliyor.
MOTAŞ'a Yönelik Kaynak Aktarımları
Sayıştay raporunda, Malatya Büyükşehir Belediyesi tarafından ulaşım şirketi MOTAŞ'a sağlanan mali destekler de dikkat çekti. 2025 yılı içerisinde MOTAŞ'a toplam 835 milyon liralık gelir desteği sağlandığı bildirildi. Ancak bu desteklerin hangi kriterlere dayanarak verildiği açıkça belirtilmedi. Nüfus, hat uzunluğu ve yolcu sayısı gibi ölçütler üzerinden hesaplama yapılmadan verilen desteklerin, uzun vadede belediye bütçesine ek yükler getirebileceği kaydedildi. Belediye yönetimi, bu yardımların şehir içi ulaşımın sürdürülebilirliği amacıyla sağlandığını açıklar iken, aynı zamanda keşfedilen eksiklikleri gidermek için de çalışmalar başlatıldığını vurguladı.
Belediye Taşınmazlarının İhale Süreçleri ve Şeffaflık
Mali disiplin ve kamu kaynaklarının yönetimi açısından önemli başka bir bulgu ise, belediye taşınmazlarının ihale yapılmadan şirketlere devredilmesi oldu. Sayıştay'ın belirttiğine göre, bazı taşınmazların işletme haklarının ihale süreçlerine uygun olarak gerçekleştirilmeksizin belediye şirketlerine aktarıldığı tespit edildi. Bu durum, belediyenin kaynaklarının etkin ve şeffaf bir şekilde kullanılamadığına işaret ediyor. Sayıştay, bu tür uygulamaların rekabet koşullarını da olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Belediyenin taşınmazlar üzerindeki işletme haklarının devri esnasında daha fazla şeffaflık ve kamu yararını gözetmesi gerektiği vurgulandı.
Farklı Alanlarda İhlaller ve Mali Disiplin Sorunları
Denetim sırasında ayrıca, ticari plakaların tahsisinin ihale yapılmadan ve süresiz olarak verildiği belirtiliyor. Bu uygulama, belediyenin gelir elde etme imkanlarını olumsuz etkileyebileceği yönünde kaygılara yol açtı. Bunun yanı sıra, ruhsatsız olarak faaliyet gösteren bir alışveriş merkezi de tespit edildi. Sayıştay, bu tür durumların denetlenmesi ve uygun ruhsatlandırma süreçlerinin işletilmesi gerektiğinin altını çizdi. Ek olarak, bazı hizmet alımlarının doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde parçalı olarak gerçekleştirilmesi, ihale mevzuatına aykırı bulundu ve bu durumun geçici çözüm mekanizmaları oluşturabileceğini ifade etti.
Büyükşehir Belediyesinin Mali Performansı ve Bütçe Dengesizliği
Sayıştay'ın raporuna göre, Malatya Büyükşehir Belediyesi 2025 yılı başlangıç bütçesini 13 milyar 500 milyon lira olarak belirlemişken, yıl sonunda net gelirlerin 8 milyar 525 milyon 826 bin lira olarak gerçekleştiği, giderlerin ise 8 milyar 891 milyon lira olduğu kaydedildi. Bu durum, belediyenin bütçe dengesinde 365 milyon liralık bir negatif fark oluşturdu. Gelir gerçekleşme oranı ise yalnızca %63,15 seviyesinde kalmış durumda. Özellikle öngörülen bağış ve yardım gelirlerinin önemli bir kısmının tahsil edilememesi, belediyenin mali yönetimindeki sorunların derinleştiğini gösteriyor. Yatırımlara harcanan 2,6 milyar lira ise harcama dengesizliği açısından büyük bir gösterge.
Sonuç ve Gelecek İçin Öneriler
Sayıştay Başkanı, Malatya Büyükşehir Belediyesi'ni çeşitli yönlerden uyararak, borçlanma sınırlarına uyulması ve mali disiplinin sağlanması gerektiğini vurguladı. Kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından ise taşınmazların daha iyi değerlendirilmesi önerildi. Ayrıca, belediyenin şeffaflığı artırması, ihale süreçlerine uyması ve şirketlere yapılan ödemeleri nesnel kriterlere bağlaması gerektiği ifade edildi. Bu eksikliklerin giderilmesi adına belediye yönetimi çeşitli adımlar atacağını belirtse de, mevcut yapısal sorunların çözümünün zaman alacağı öngörülüyor. Yüksek tutarlı yatırımlar ve borçlanma sorunları, önümüzdeki dönemde belediyenin performansını doğrudan etkileyecektir.
